image link

Shop nu de ronde prijzen >

🕒 Leestijd: ongeveer 10 minuten

Surfen met een prothese: ook na haar amputatie blijft de zee Sam lokken

Na een lange strijd tegen CPRS, een zeldzame ziekte die haar helse pijnen bezorgde, verloor Sam Carton in de lente van 2020 haar rechterbeen. Enkele maanden na die amputatie nam ze haar eerste golf. Op één been, maar met dubbel zoveel levenslust! Nu wil ze anderen helpen met haar verhaal.


Eerste golf met prothese

Terwijl de laatste streepjes zon op het strand van Wenduine vallen, genieten de surfers van de finale momenten van alweer een zwoele zomerdag. De golven rollen uitzonderlijk gunstig richting branding – alsof dit niet de Noordzeekust is, maar een strand in Hawaï. Een van de surfers, de 19-jarige Sam Carton, laat zich meedrijven door een briesende golf. Ze peddelt alsof haar leven ervan afhangt, springt recht en probeert zich staande te houden op haar plank. Dat is niet evident voor haar. Sam heeft slechts één been. Ze surft met een prothese.

 

Deze beweging heeft ze al honderd, nee, duizend keer geoefend. Eerst op het land, alsmaar opnieuw. In het begin liep het voor geen meter. Want die verdomde prothese sprong alle kanten uit. Maar opeens, na vele mislukte pogingen, gaat ook op het water alles zoals het hoort. Sam balanceert op haar surfplank, rechtop en fier, met een bloedappelsienen zonsondergang als achtergrond, terwijl de golf haar voortstuwt. Op het strand drukt surffotograaf Maarten Van de Velde op de juiste milliseconde op z’n knopje. De foto zal de wereld rondgaan.

"Deze beweging heeft ze al duizend keer geoefend. En opeens gaat op het water alles zoals het hoort. Sam balanceert bij zonsondergang op haar surfplank."


Duizend gedachten schieten door Sams hoofd. Ze denkt aan de negen jaar dat ze heeft afgezien. Aan de helse pijnen, het eeuwige gependel tussen dokterskabinetten, revalidatiecentra en ziekenhuizen. Aan Fleur, haar maatje, die zo worstelde met haar ziekte dat ze het leven niet meer recht in de ogen kon kijken. Aan de amputatie van haar eigen rechterbeen, vier maanden eerder. Een drastische ingreep die ein-de-lijk een schijn van een normaal bestaan over Sams leven wierp.

Altijd pijn

Negen jaar eerder. Sam is een echte waterrat. Altijd al geweest. “Als kleine baby kroop ik naar het schijnt al continue richting water”, vertelt ze. “Ik was erdoor gefascineerd.” Als sportieve negenjarige zwemt ze in competitie en doet ze aan windsurfen. En ze wil dolgraag leren golfsurfen. Maar net dan breekt Sam haar dikke teen bij een val. Ze moet in het gips. Tijdens die periode valt er iemand op haar gips, waardoor ze een extra breuk oploopt. “Maar in het ziekenhuis beslisten de dokters om de gips er aan te laten”, vertelt ze. “Ik heb er nog twee weken op gestapt, maar de laatste week lukte dat niet meer.”

 

Sams been is helemaal opgezwollen wanneer de gips er finaal afkomt. De dokters stellen haar gerust, ook wanneer Sam regelmatig terugkomt omdat de pijn niet te harden valt. “Altijd stuurden ze me weg. Het zou wel in orde komen, zeiden ze. Ik moest er gewoon op blijven stappen.” Pas na een jaar stelt een zoveelste dokter de juiste diagnose: CPRS, ofte complex regionaal pijnsyndroom, een zeldzame en weinig bekende ziekte die kan ontstaan na een arm- of beenletsel. Zoals Sams gebroken teen.

 

CPRS veroorzaakt extreme pijn. “Alsof iemand een emmer kokend water over mijn been goot”, zo omschrijft Sam het ‘brandend gevoel’. “Ook voelde ik de hele tijd steken, alsof ik elektrische schokjes kreeg.” Hoewel het gros van de patiënten vrij snel geneest, verkleint een late behandeling de kans op volledig herstel. Dat is wat er bij Sam gebeurt. Al is ze constant in de weer met revalideren, zeker die eerste jaren. Van het UZ Leuven naar het revalidatiecentrum Pulderbos en terug, Sam ondergaat de ene behandeling na de andere. Niets slaat aan.

"Het was alsof iemand een emmer kokend water over mijn been goot. En ik voelde de hele tijd steken, kleine elektrische schokjes."


“De revalidatie is vreselijk pijnlijk. Je moet continue door de pijn gaan: je voet op de grond zetten, in water gaan, rechtstaan of rechtgetrokken worden. Zo leer je het normale weer aan”, legt Sam de ‘Boeddhatherapie’ uit. “Ik was er geen fan van.” Wanneer de dokters over haar been wrijven met gras, moet zij dat met de ogen dicht herkennen. “Maar ik herkende dat gras niet, ik herkende enkel pijn. Of dan moest ik zeggen of mijn been warm of koud was. Ik wist niet of het warm of koud was, want voor mij was het pijn.”

 

Op haar Instagram schrijft ze over haar ziekte:

 

“Je bent elke dag aanwezig

als vuur

dat langzaamaan door mijn been kruipt.

Elke dag opnieuw vond je een manier om mij klein te krijgen.”

Wie is Sam Carton?

19 jaar

-

Komt uit Asse, een gemeente bij Brussel

-

Onderging een beenamputatie na een jarenlange strijd met CPRS

-

Houdt zielsveel van surfen

“Is het weg?”

Sam bijt door dankzij de gedachte aan het water. Het idee dat haar been ooit zal genezen en dat ze dan de golven gaat opzoeken. Negen jaar lang zit die surfplank in haar achterhoofd, zeker tijdens de vele momenten waarop de pijn haar terroriseert. “Dat hielp mij erdoor”, beaamt ze. “De gedachte dat er een dag ging komen waarop ik mijn plank pak en het water instap.” Wanneer Sam op een kwaad moment toch de moed dreigt te verliezen, brengt een begeleider haar weer op positievere gedachten. Door een schelpje mee te brengen van het strand. “Zulke kleine dingen deden me eraan herinneren dat de zee is waar ik thuishoor. En dat ik daar zal geraken. Zo hielp die begeleider me enorm.”

"Wanneer Sam op een kwaad moment toch de moed dreigt te verliezen, brengt een begeleider haar weer op positievere gedachten met een schelpje van het strand."


Ook Fleur, haar zielsverwante, motiveert Sam. Met haar deelt Sam een halfjaar lang lief, leed en een kamer in Pulderbos. “Ze had een aandoening die niet gekend was, maar bleef altijd positief”, aldus Sam. “Ze lachte en maakte er het beste van.” Samen steken de twee kattenkwaad uit. Dan klimden ze stiekem uit het raam om vanop het dak naar de sterren te kijken. “We wisten wanneer de nachtverpleegster kwam, en dan zorgden we dat we terug in ons bed zaten. Maar op een dag kwam ze te vroeg. Toen ze ons elders ging zoeken, zijn we snel naar binnen gekropen en deden we alsof er niets aan de hand was.” Fleur lijkt het zonnetje in huis, maar vanbinnen breekt ze. In 2017 maakt ze een einde aan haar leven. Fleur blijft voor altijd Sams voorbeeld.

 

Intussen beheerst pijn het leven van Sam. Ze slaapt met haar been uit bed, omdat het laken erop pijn doet. Ze draagt enkel nog korte shorts, voor een lange broek is haar huid te gevoelig. Zelfs de wind op haar been kan ze niet verdragen. “Ik kon alleen naar buiten wanneer het windstil was. Of met een zak rond mijn been, als ik heel stil bleef zitten”, legt Sam uit. “Op den duur kon ik bijna niets meer doen met dat been. Het had geen functie meer en ik zat in een rolstoel. Als ik nog maar bewoog, deed mijn been al pijn.” Tijdens sommige periodes is de pijn zo intens dat de dokters haar morfine geven om opnieuw de ‘normale’ pijn te voelen. “Want zonder pijn was ik nooit. Geen enkel moment.”

De gedachte aan een amputatie begint steeds luider te zeuren in haar hoofd. Zeker wanneer ze de verhalen leest van lotgevallen die zich achteraf beter voelen. Maar: geen dokter wil er zich aan wagen. Omdat een amputatie geen garantie is dat de pijn stopt. Integendeel, in sommige gevallen verergert de situatie. “Therapie baatte niet en ik ging al een tijdje niet meer vooruit, dus vond ik het zonde om het niet overwegen”, verklaart ze. “Erger dan dat kon het echt niet worden.” De mensen in haar naaste omgeving moet ze niet overtuigen, want die merken hoe hard Sam afziet. Uiteindelijk vindt ze toch een dokter die meegaat in haar redenering. Tijdens de coronalockdown gaat ze onder het mes.

“Is het weg?”, vraagt ze wanneer ze na de operatie ontwaakt.

“Het is weg”, antwoordt de anesthesist.


Eerst surfen, dan stappen

“Na mijn amputatie voelde ik een moment geen pijn en dat maakte me heel onwennig. Omdat ik niet goed wist wat er gebeurde. Zo lang was het geleden dat ik geen pijn voelde. Dat was genieten.” Sam straalt. Een lachebekje met veel zin in de toekomst, veel honger naar wat komen gaat. Verloren tijd moet goedgemaakt worden. Sinds de operatie heeft ze niet stilgezeten. Eerst spieroefeningen. Een dag nadat ze haar prothese krijgt, staat ze er al recht mee. Even wennen in het begin, maar het gaat hoe langer hoe beter. “Het ging snel vooruit, omdat ik een doel had waar ik al zo lang naar uitkeek: in het water gaan. De therapeuten vroegen: ‘Moet jij niet eerst leren stappen?’ Maar ik wilde liever eerst leren surfen.”

"De dokters vroegen of ik niet eerst zou leren stappen. Maar ik wilde liever meteen gaan surfen."


Vier maanden na de amputatie ligt Sam op haar plank. De hele zomer is ze regelmatig in Wenduine te vinden. Dan blijft ze enkele dagen logeren bij haar grootouders, die aan de kust wonen. Beetje oefenen op de plank, de blonde haren prikkend van het zout. Niet veel later pakt ze haar eerste golf. “Ik heb het je gezegd”, sms’t een vroegere begeleider, die van dat schelpje. Sam voelt zich als een vis in het water tussen de andere surfers, die haar steunen en helpen.

 

Dat wil Sam ook betekenen voor anderen: ze droomt ervan een surfvereniging op te richten voor mensen die een ledemaat verloren, die chronische pijn lijden of die kampen met een depressie. Die wil ze Salty Road noemen. Bethany Hamilton, haar grote voorbeeld, heeft ook zo’n vereniging. Je weet wel, de Hawaïaanse surfster die een arm verloor na een aanval van een tijgerhaai van vier meter lang. “Haar verhaal heeft me altijd geïnspireerd”, zegt Sam. “Het gevoel dat ik krijg bij het surfen, dat hoop ik op mijn beurt aan anderen mee te geven. Omdat ik echt geloof dat het mensen kan helpen.”

VW-busje

Om diezelfde reden – anderen hulp bieden – wil Sam orthopedagogie gaan studeren. Maar nu nog niet. Eerst wil ze even genieten van de dingen die ze voordien niet kon. “Ik denk dat ik dat verdiend heb”, lacht ze. Zoals in de Zwitserse bergen wandelen. “Dat was zwaar, maar deed me deugd. Ik hou van de rust van de natuur en had er echt voldoening van.” Of meevliegen met Anthony van de Flying Doctors, die babychimpansees redt en die haar uitnodigde in Congo. “Zulke kansen moet ik grijpen. Soms denk ik dat het de reden is waarom ik zo ziek ben geweest.”

 

Sam droomt ook van een VW-busje om mee te gaan rondreizen. Nieuw-Zeeland, Canada, Mexico en Indonesië staan allemaal op haar verlanglijstje. “Ik wil vooral surfen en plaatsen ontdekken”, zegt ze. “En ik hou van avontuur. Hoe meer, hoe beter.” Pijn heeft ze nog, maar die belemmert haar niet langer om dingen te doen. En al zeker niet om met haar plank in het water te duiken.

"Ik wil altijd het beste uit het leven halen. Dat heeft mijn ziekte me geleerd. Als je ziek bent, dan ben je al blij als de zon op het ziekenhuisraam schijnt."


Al dat afzien is dus niet voor niets geweest. Maar hoe komt het dat ze tijdens die lange lijdensweg zo positief is gebleven? Is ze zo’n eeuwige optimist? “Eerder een koppigaard”, grijnst ze. “Zo van: die ziekte gaat het mij hier niet lappen. Ik wil altijd het beste uit het leven halen, genieten van de kleine dingen. Dat heeft mijn ziekte me geleerd. Want als je ziek bent, dan ben je al blij wanneer de zon op het ziekenhuisraam schijnt. Ik geloof dat alles gebeurt om een reden en die reden is dat ik hier ben beland.”

Steun Sam, koop een totebag

Als geboren waterrat kan Sam niet wachten om de zee in te duiken. Liefst tot ze honderd jaar oud is! Maar als je weet dat een waterbestendige beenprothese maar liefst 85.000 euro kost en elke 6 jaar aan vervanging toe is, dan weet je ook dat Sam nog steeds een duwtje in de rug kan gebruiken om een ‘normaal’ leven te leiden. Daarom verkoopt ze haar eigen totebag, met een surfstyle-ontwerp van @margo zonder t. Met de opbrengst kan ze weer 6 jaar langer haar passie achterna zwemmen, peddelen, drijven … Neem een kijkje op haar website


Wist je dat surfen een ideale sport is voor kinderen met autisme en het syndroom van Down? Duik mee de golven in en maak kennis met het Nederlandse Surf Project.


Als je net als Sam zoveel mogelijk dagen op het strand slijt, zorg je maar beter voor de nodige zonbescherming. Dankzij deze tips kan je de hele dag zorgeloos beach fun beleven.


Cookie-instellingen voor de beste online A.S.Adventure-ervaring

A.S.Adventure maakt gebruik van marketing, analytische en functionele cookies en vergelijkbare technologieën. Ook derden en sociale netwerken kunnen cookies plaatsen via onze website. Als je op “accepteren” klikt, ga je hiermee akkoord. Je kan voorkeuren ook wijzigen en wij slaan jouw keuze twee jaar op. Direct je keuze wijzigen? Dat kan via de cookie policy button onderaan alle pagina's.