Alles wat je wil weten over dons

Ben je een koukleum? Dan is dons je redding: donsveren vormen mini-luchtkamertjes die je lichaamswarmte vasthouden wanneer de temperaturen zakken.

Hoe houdt dons je warm?

Wil je weten hoe dons zijn uitzonderlijke isolatievermogen krijgt? Kijk dan eens goed naar een donsveertje. Elk pluisje heeft minuscule haartjes met kleine weerhaakjes, waardoor ontelbare luchtkamers ontstaan die je lichaamswarmte vasthouden.

Hoe langer je een donsjas draagt of in je slaapzak ligt, hoe beter de warmte wordt vastgehouden: de ingesloten lucht koelt nauwelijks af. Daardoor werkt dons, net als fleece en wol, uitstekend als isolatielaag in een drielagensysteem, zelfs bij extreem lage temperaturen.

Eendendons of ganzendons?

• Net zoals vogels hun donsveren gebruiken als isolatielaag tegen kou en wind, dragen wij in de winter een donsjas. Het meest gebruikte dons is eendendons, ideaal voor standaard winterkleding.

• Voor wie extreme kou of diepvriestemperaturen trotseert, is ganzendons de beste keuze: ganzen vliegen hoger dan eenden en ontwikkelen daardoor een extra warme donslaag om zich te beschermen tegen ijskoude luchtstromen.

• Eiderdons is het meest luxueuze dons, afkomstig van eidereenden die broeden op de winderige kliffen van IJsland, bekend om hun uitzonderlijke warmte en zachtheid.

Diervriendelijke dons

Helaas gaat het er in de donsindustrie niet altijd even netjes aan toe. Gelukkig zorgen steeds meer labels en certificaten voor transparantie en dierenwelzijn:

• Responsible Down Standard (RDS): gebaseerd op de Traceable Down Standard van Patagonia uit 2013, gebruikt door merken zoals The North Face, Vaude, Jack Wolfskin, Ayacucho, Columbia en uiteraard Patagonia.

• Fjällräven Down Promise: strikte standaard van het merk zelf om ethisch dons te garanderen.

Wat deze labels garanderen:

• Dierenwelzijn: eenden en ganzen worden behandeld volgens strikte normen, met aandacht voor hun basisbehoeften en hun natuurlijke gedrag.

• Er wordt niet levend geplukt: dons en veren worden alleen verzameld nadat de vogels hun natuurlijke rui hebben gehad of als bijproduct van de vleesindustrie.

• Geen dwangvoeding: vogels worden niet geforceerd gevoerd voor foie gras.

• Volledige traceerbaarheid: Het dons is te volgen van de boerderij tot het eindproduct.

• Onafhankelijke controle: Elke stap in het productieproces wordt gecontroleerd door een professionele, externe certificatiepartij.

Bij A.S.Adventure geven we de voorkeur aan dons van vrijlopende dieren, die hun dons natuurlijk verliezen. Dat maakt het verzamelen en reinigen arbeidsintensief, en de prijs dus hoger, maar zo weet je zeker dat je kiest voor duurzaam en ethisch verantwoord dons.

Verhouding dons-veren versus vulkracht

Dons komt in verschillende kwaliteiten, maar hoe herken je goede dons?

• Aan de verhouding van dons en veren: omdat dons kostbaar is, wordt het in jassen en slaapzakken vaak gemengd met veren. Zo krijgt de vulling extra volume en blijft ze veerkrachtig. Pure dons vind je bijna nooit in kleding of slaapzakken. Een veelgebruikte verhouding is ongeveer 80% dons en 20% veren: genoeg voor warmte en veerkracht, maar zonder dat je jas te zwaar wordt.

• Aan de vulkracht (fill power): wil je weten hoe goed een dons isoleert? Check het kaartje of etiket in je donsjas of slaapzak. Hoe hoger de vulkracht, hoe sneller en hoger het dons weer hetzelfde volume aanneemt nadat je het samengedrukt hebt. De mate waarin dons uitzet, en dus hoeveel lucht het kan vasthouden, wordt uitgedrukt in cuin.

Doorgaans geldt: hoe groter het aandeel dons ten opzichte van veren en hoe hoger de vulkracht, hoe warmer!

Tip voor een trekking in de winter: kies voor hoge vulkracht

Wil je een ultralichte maar warme jas of slaapzak? Kies dan voor dons met een vulkracht van 800+ cuin. Deze veren vangen meer lucht, waardoor je product lichter én warmer is dan dons met een lagere vulkracht. Ja, het kost wat meer, maar je krijgt er topkwaliteit voor terug.

Dons en regen: geen goede combinatie

Geen enkel ander materiaal houdt je zo warm met zo weinig gewicht. Dat maakt dons ideaal voor winterjassen en warme slaapzakken. Toch is het opletten geblazen wanneer het weer omslaat: dons werkt fantastisch in droog, koud weer, maar regen tast het isolatievermogen aan. Zodra de luchtkamertjes nat worden, kan het dons geen warmte meer vasthouden en wordt je jas of slaapzak zwaar en koud.

Tegenwoordig wordt dons vaak behandeld om vocht beter te weerstaan, maar tegen hevige regen is je uitrusting niet bestand. Zorg dat de buitenstof van je donsjas of slaapzak waterafstotend en ademend is, en draag bij regenweer zeker een waterdichte jas over je dons heen.

Houd je donsjas waterafstotend

Tip: dons wassen

Onderhoud je donsjas of donzen slaapzak met speciale reinigingsproducten en geef ze regelmatig een waterafstotende behandeling. Was dons alleen wanneer het echt nodig is. Zo blijven de natuurlijke isolerende eigenschappen langer behouden.

Zo was je dons

Dons versus synthetisch

De laatste jaren zie je steeds meer synthetische winterjassen die er net zo warm uitzien als een donsjas. Wat is het verschil met echte dons?

Synthetisch materiaal

Synthetisch materiaal is goedkoper, makkelijker te onderhouden en behoudt zijn isolatie ook in natte omstandigheden, terwijl dons veel warmte verliest als het nat wordt.

Qua warmte komt een synthetische vulling zoals Primaloft dicht in de buurt van dons van dezelfde dikte.

Dons

Dons is lichter en compacter, maar verliest zijn veerkracht als het lange tijd samengedrukt wordt (bijvoorbeeld een slaapzak in de opbergzak).

Wie zijn donsproducten droog gebruikt en zorgvuldig opbergt, heeft er echter jarenlang plezier van.

Tegenwoordig zijn er ook jassen en slaapzakken waar een mix van dons en synthetisch materiaal wordt gebruikt, en de voordelen van beide dus gecombineerd worden: lichtgewicht én waterafstotend.

De beste alternatieven voor dons

Tip: donsjas combineren

Wie zegt dat een donsjas alleen voor lange wandelingen is? Wij helpen je ‘m graag combineren met je favoriete rok of jurk. Zo blijf je warm én stijlvol, ook wanneer de temperaturen dalen.

Combineer donsjas met een rok of jurk

Hoe duurzaam is dons?

Dons is niet alleen heerlijk warm en licht, het is ook verrassend slijtvast. Vergelijkend onderzoek naar de volledige levenscyclus toont aan dat natuurlijk dons tot 18 keer minder impact op het milieu heeft dan vergelijkbare synthetische isolatie, op het vlak van gezondheid, ecosystemen, grondstoffen, energiegebruik en klimaat.

Omdat dons veel warmte geeft per gram, heb je minder materiaal nodig dan bij synthetische alternatieven, wat de ecologische voetafdruk verder verkleint. Goed onderhoud, droog bewaren, alleen wassen wanneer nodig en de waterafstotende buitenlaag af en toe opfrissen, zorgt ervoor dat een donsjas of donzen slaapzak jarenlang meegaat en de impact per gebruiksjaar laag blijft.

Let wel op: buitenlagen van synthetische stoffen hebben hun eigen milieu-impact. Kies daarom altijd voor kwaliteitsproducten met transparante en ethische herkomst.