🕒 Leestijd: ongeveer 9 minuten

Verrassend (Zw)erfgoed verstoppen met Koaren

‘Neem mij mee. Ik ben een cadeau! #zwerfgoed.’ Wie in Antwerpen rondloopt en goed uit zijn doppen kijkt, ontdekt her en der paarse zakjes waarop deze boodschap prijkt. Het is een actie van het Museum aan de Stroom (MAS) en zijn huisartiest Karen François (29). Zij roept alle Antwerpenaars op om kleine erfgoedcadeautjes te verstoppen in de stad. Om mensen te verbinden en een glimlach te toveren op zoveel mogelijk gezichten. “Er zijn echt al zalige dingen achtergelaten”, zegt ze.


Erfgoed of erfbeter?

Mopshond Jean-Bob* is er klaar voor. Hij staat kwispelend te wachten om met zijn baasje Karen – maar zeg gerust Koaren, haar artiestennaam – een wandeling te gaan maken. En een pakje te droppen. Voorlopig moet de viervoeter nog even geduld oefenen. Karen is in haar appartement op de Belgiëlei het zoveelste Zwerfgoedpakketje aan het inpakken. “Ik denk dat ik er al wel twintig heb verstopt”, zegt ze. Spoiler alert: “Deze keer zit er een mok in met als opschrift ‘Ik had er zelf ook meer van verwacht.’ In lettertype Comic Sans. Dat doet me denken aan mijn jeugd. Toen waren alle toetsen op school in dat lettertype opgesteld.”

 

U merkt het: Karen is niet vies van een grapje. En ook niet van een lucratieve bijverdienste. Onder de merknaam ‘Koaren’ verkoopt ze gadgets – of huishoudartikelen, zo u wil – bedrukt met grappige quotes. Denk aan deurmatten met daarop ‘Voor wa is ’t?’, totebags met ‘Zeddiskalm’ of mokken  met ‘Ik wil naar huis’. Allemaal items die begonnen als mopje, maar die ondertussen toch maar mooi de deur uitvliegen.

"Ik heb al zeker twintig pakjes verstopt. Deze keer zit er een mok in met als opschrift ‘Ik had er zelf ook meer van verwacht’."


Ook de mensen van het MAS konden haar humor smaken en vroegen Karen als artist in residence. Haar opdracht? Leuke projecten opzetten rond erfgoed. Onder het motto ‘Is het erfgoed of kan het erfbeter?’ “Ik was vereerd en had direct ideeën in mijn hoofd voor marktjes en evenementen. Jammer genoeg is daar door corona niet veel van in huis gekomen.” Dus moest er extra diep nagedacht worden. Karen kwam op het idee om mensen kleine verrassingen voor elkaar te laten verstoppen in de stad. “Pas op, het concept bestond natuurlijk al”, zegt ze. “In het verleden zijn er soortgelijke acties geweest. Boekenjagers bijvoorbeeld, waarbij mensen romans achterlieten. En toen ik met mijn vriend ging wandelen in het Limburgse Pelt, vonden we per toeval zelf een verstopt cadeau. Dat bleek een initiatief van de lokale handelaars. Met Zwerfgoed heb ik er nu mijn eigen draai aan gegeven.”

Zonnebloempitten en een Gucci-pet

Aan wie vreest dat hij geen stukje erfgoed in huis heeft: geen paniek! “Je kan eigenlijk alles verstoppen”, zegt Karen. “Zolang het iets is dat jij belangrijk vindt. Iets wat voor jou erfgoed is. Een taartenrecept van je oma bijvoorbeeld. Of de taart zelf. Het is wel de bedoeling dat je er even over nadenkt. Maar niet té  lang. Ik ken mensen die zo lang twijfelen dat ze uiteindelijk geen pakje verstoppen. Ja, da’s spijtig.”

Wie is Karen François?

29 jaar

-

Afkomstig uit Dilbeek, woont nu in Antwerpen

-

Bijnaam ‘Koaren’ sinds haar studententijd, dankzij het Antwerpse accent van haar studiegenoten

-

Bekend van totebags en andere hebbedingen met quotes als ‘Ik wil naar huis’ en ‘Aladdin zonder D is ook maar Alain’

-

Werkt als creative voor VRT – één van haar jongste verwezenlijkingen is het bedenken van de rubriek ‘Mama’s kindjes’ voor Iedereen Beroemd

Karen vertrekt richting stadspark, Jean-Bob kan zijn geluk niet op. “Daar op dat bushok kan een envelop liggen”, zegt ze onderweg. “Zien jullie het? Mijn bril ligt nog thuis.” En inderdaad, voor de heel oplettende kijker valt er een donkerpaarse rechthoek te ontwaren op het dak van het hok. “Hij is er twee weken geleden gelegd door een vriendin. Ze is een beetje beledigd dat nog niemand het heeft gevonden”, glimlacht Karen. “Het is ook bijna onzichtbaar vanop straat. Even op Facebook zwieren.” Karen neemt haar smartphone erbij. Op de Facebookpagina ‘Zwerfgoed’ kan iedereen die een pakje heeft verstopt foto’s en tips achterlaten voor de eerlijke vinders. “Hier zet ik er best bij dat ze een ladder moeten meebrengen.”

 

“Dat een pakje zo lang blijft liggen, is uitzonderlijk”, zegt Karen. “Meestal zijn ze binnen het kwartier weg. Het is zot hoe er soms naartoe gecrost wordt. Het is al gebeurd dat ik mijn envelop neerlegde en ze direct werd opgeraapt door een voorbijganger. Toen hebben we samen een selfie genomen.”

"Meestal zijn de pakjes binnen het kwartier weg. Het is zot hoe er soms naartoe gecrost wordt."


Bedoeling is dat de ‘verstopper’ mee in de gaten houdt of zijn pakje wordt gevonden. “De stadsdiensten zijn op de hoogte van de actie. De afvalophalers laten de pakketjes liggen. Maar het mag natuurlijk geen zwerfvuil worden. Daarom is de regel: ligt je cadeau er na tien dagen nog? Verplaats het dan.”

 

Het leukste pakje tot nu toe? “Zonder twijfel dat van Mohammed Ouaamari. Hij had in de buurt van het Sint-Jansplein een chillpakket verstopt: een zak zonnebloemzaadjes, twee Capri-Suns en een Gucci-pet. Zalig grappig vond ik dat. Zo zie je dat alles erfgoed kan zijn.”


Backstreet Boys

De actie loopt sinds januari. Ondertussen zitten er een paar fanatieke verstoppers in de stad. “Er is iemand die overal spullen van de Backstreet Boys dropt. Zij heeft thuis een hele collectie liggen, denk ik”, glimlacht Karen. “Het is tof om op de Facebookpagina te merken hoe de actie leeft. Ik zie vaak dezelfde namen voorbijkomen en heb virtueel al plezante mensen ontmoet. Zo is dit toch een manier om mensen te verbinden in deze rare tijden.”

De Facebookpagina telt zo’n 1.300 leden. “Dat had ik nooit verwacht”, zegt Karen. “Het verrast me soms hoe erg mensen ermee bezig zijn. Ik heb altijd een beetje last van faalangst. Dan krijg ik een idee en ben ik bang dat het gaat mislukken. Bij deze actie had ik dat ook weer. Dus vroeg ik in het begin aan vrienden of ze wat mensen konden vragen om de pagina te liken. ‘Zodra ik honderd volgers heb, is het niet meer zielig’, zei ik. Dat we over de duizend zouden geraken, had ik nooit durven dromen.”

"Ik heb altijd een beetje last van faalangst. Dan krijg ik een idee en ben ik bang dat het gaat mislukken. Bij deze actie had ik dat ook weer."


In totaal werden er tot nu toe honderden pakjes verstopt, zo schat Karen. “Ik heb geen exacte cijfers, maar het overstijgt allang de tientallen. Bij het MAS kan je zakjes en stickers halen om je cadeau in te verstoppen. Die vliegen daar de deur uit. Jammer genoeg laat niet iedereen een bericht na in de Facebookgroep wanneer ze iets vinden. Het is nochtans plezant om te zien wat er in de zakjes zit en waar ze terechtkomen.”

 

Initiatiefnemer zijn van de actie heeft zo zijn consequenties. “Ik verstop heel vaak iets, maar ga zelf nooit met een pakje lopen”, zegt Karen. “Jammer, want ik ben een echt cadeautjesmens. Onlangs werd er door Sociaal Incapabele Michiel, bekend van het tv-programma De Ideale Wereld, gesigneerd maandverband achtergelaten. Toen had ik zoveel spijt!”

Zo kan je zelf meedoen:

  • Denk na over een origineel erfgoedcadeautje. Dat hoeft niet groots te zijn.
  • Word lid van de Facebookgroep ‘Zwerfgoed’.
  • Haal in het MAS op het Eilandje in Antwerpen gratis stickers, recycleerbare enveloppen en een document met uitleg over de actie. Geraak je er niet? Gebruik dan een eigen verpakking.
  • Verstop je pakket. Dat mag ook buiten Antwerpen-centrum zijn.
  • Laat een tip en foto achter in de Facebookgroep.
  • Wait & see!
  • Herhaal en/of zoek zelf een pakje.
  • Er is nog geen zekerheid over hoe lang de Zwerfgoedactie zal lopen. Of zoals Karen het verwoordt: “We doen door zolang we het plezant vinden.” In mei blies het MAS tien kaarsjes uit en werd de actie extra onder de aandacht gebracht.

Gespot door de bewakingscamera

Om het enthousiasme van de Antwerpenaar aan te zwengelen, vroeg Karen aan bekende figuren om het startschot te geven. Onder meer comedian William Boeva deed mee. “Aanvankelijk wilde hij een half opgegeten broodje préparé verstoppen. Gelukkig hield hij het uiteindelijk bij een moppenboekje.”

 

We wandelen in het stadspark richting skateplein. Er is weinig volk. Het regent en er staat een stevige wind. Toch wil Karen er zich niet rap van afmaken. Elk pakketje verdient een toffe verstopplek. “Eigenlijk zijn er geen slechte plekken”, zegt ze. “Overal zijn mensen alert. Onlangs zag ik dat er iets achtergelaten was op een onbekende locatie in de buurt van de kaaien. Zelfs dat cadeau was snel weg.” Toch twee tips voor dummies: “Kies voor een plek waar veel mensen passeren en leg niks op andermans privéterrein.” Roger that, Karen!

"Ik blijf soms expres vanop een afstand staan kijken wie mijn cadeau meeneemt. Die ontmoetingen zijn altijd leuk."


Hoe plezant is het voor de verstopper om te zien wie zijn verrassing oppikt? “Heel plezant!”, zegt Karen. “Ik blijf soms expres vanop een afstand staan kijken wie mijn cadeau meeneemt. Die ontmoetingen zijn altijd leuk.” Sommigen zetten de grove middelen in. “Een vriendin van mij heeft een kunstgalerie. Zij verstopte een pakje voor haar deur zodat de bewakingscamera kon filmen wie het meenam. Daarop is te zien hoe een man voorbijwandelt en weer terugkeert om de envelop op te halen. Spijtig genoeg heeft hij zich nooit bekendgemaakt in de Facebookgroep.”

 

Om meer kans te maken dat de vinder zijn identiteit onthult, kan je bij het MAS een document ophalen met wat uitleg over het project. Om bij in je envelop te steken. Je kan er ook je eigen naam en gegevens opschrijven. “Ik heb zo al leuke berichten gekregen”, zegt Karen. “‘Ik heb een mok van jou gevonden en ben er heel content mee!’, schreef iemand. Dat maakt dan hun en mijn dag.”

Andere Zwerfgoed-minded initiatieven

Verrassingen verstoppen voor voorbijgangers, da’s geen nieuw concept. Het begon allemaal in het jaar 2000, toen ene Dave Ulmer het allereerste gps-gecoördineerde pakketje verstopte in Beavercreek, Oregon (USA).

  • Geocaching: aan de hand van gps-coördinaten kan je als wandelaar gericht op zoek naar ‘caches’: een waterdichte doos met daarin een logboek en meestal ook een klein cadeautje. Haal je er iets uit, dan stop je er iets nieuws weer in.
  • Boekenjagers: ben je een boekenwurm? Leg dan een boek dat je uitgelezen hebt ‘te vondeling’ en laat een tip achter in de Facebookgroep van de Boekenjagers. Wie de buit vindt, mag ’m lezen en nadien weer ergens achterlaten in de vrije natuur.
  • Geluksplantjes: sommige kamerplanten kweken als konijnen. Waarom niet een toevallige voorbijganger blij maken met wat groen? Els van het Instagram-account ‘Dingen Die Fijn Zijn’ vond het wel een leuke manier om van haar overvloed aan stekjes verlost te raken.

Karen heeft gekozen. Een holle boom aan de skateramp wordt de uitverkoren plek. “Ideaal!”, zegt ze. “Goed verscholen en toch op een drukke plaats. Ik ga meteen een tip op Facebook zetten. Volgens mij gaat het even duren voor het weg is.” Blijven wachten op de eerlijke vinder zit er vandaag niet in. Het is geen weer om een hond door te jagen (sorry Jean-Bob). Dan maar online verder opvolgen.

 

Eerst nog even poseren. Voor de foto doet Karen uitzonderlijk haar masker af. Ze blijkt een van de vrouwen te zijn die toch de moeite doet om haar lippen te stiften, hoewel die het merendeel van de dag verborgen zitten achter een lap stof. “Ik moet wel. Sinds een jaar of acht draag ik elke dag knalrode lippenstift. Laat ik die een keer achterwege, dan vragen mensen of ik ziek ben. Tja. Sowieso volg ik de coronaregels heel strikt op. Mijn vader heeft longkanker en ik wil hem graag blijven zien. Dus laat ik al maanden vrijwel niemand binnen in mijn appartement en spreek ik zo weinig mogelijk af. Zwerfgoed is ook voor mezelf een leuke manier om in contact te blijven met mensen.”


Lucht uit Trix

“Het is interessant om te zien wat mensen verstaan onder erfgoed”, zegt Karen. “Voor sommigen is het iets van vroeger, voor anderen iets nieuws. Ik merk bijvoorbeeld dat heel wat auteurs hun eigen boeken verstoppen. Dat snap ik, het is iets heel belangrijks in hun leven. Het is mooi om te zien hoeveel moeite sommige mensen doen. Onlangs had iemand bijvoorbeeld de lievelingskoffie van zijn bomma verstopt. Speciaal gekocht in een bekende koffiezaak.” Een sleutelhanger van Instagramfenomeen Mininieuws vond Karen ook een topper. “Er zat zo’n klein nieuwsfotootje in die sleutelhanger. De persoon die dat gevonden heeft, moest ongetwijfeld hard lachen. Die gedachte doet me plezier.”

"Het is interessant om te zien wat mensen verstaan onder erfgoed. Voor sommigen is het iets van vroeger, voor anderen iets nieuws."


Zelfs grote cultuurhuizen als Trix en Arenberg verstopten een pakje. “Zonder dat ik hen dat gevraagd had”, zegt Karen. “Ik vind het plezant dat mijn initiatief ook verbindend kan zijn voor de cultuursector. Trix had een heel pakket samengesteld met onder meer drankbonnetjes voor wanneer de zaal weer opengaat. Er zat zelfs een potje ‘lucht uit Trix’ bij.” Het ideale snuifmateriaal voor cultuurverslaafden.

 

Hoe zit het intussen met haar eigen pakket, dat ligt te koekeloeren in de holle boom? “Te moeilijk verstopt, vrees ik”, zegt Karen bij ons afscheid. “Het ligt er nu een halfuur en is nog niet gevonden. Maar wacht … Dat van het bushokje is wel weg ondertussen. Zot!” Ze heeft er zichtbaar plezier in. “Het doet me deugd dat de actie een succes is. Daar ben ik best trots op. En vooral: het maakt mensen gelukkig. Dat is het belangrijkste.”

 

*Ondertussen is Jean-Bob, het hondje en de beste vriend van Karen jammer genoeg overleden. Hij werd 9 jaar. Rust zacht, lieve Jean-Bob. 

Wij deden de test

Onze redacteur nam zelf de proef op de som en verstopte een pakketje postkaarten uit de jaren 90. Ooit nauwgezet uitgescheurd uit jongerenblad Joepie en vervolgens bijna 25 jaar bewaard in een doos, wachtend op het ideale moment. En dat was nu gekomen! We verstopten onze envelop aan het politiekantoor op de Quinten Matsijslei. Een briefje erbij, een foto op Facebook. Helemaal zoals het hoort. Amper zes minuten (!) later reageerde er iemand dat het pakje weg was. De vinder maakte zich niet bekend. Was hij of zij blij met de postkaarten van Bon Jovi, Get Ready en een jonge Werner De Smedt? Of nam de politie ze stiekem in beslag? We zullen het jammer genoeg nooit weten.


Tijdens een wandeling of looprondje kan je een cadeautje achterlaten, maar je kan ook iets meenemen. Ga eens een ploggen en raap zwerfvuil op – zo maak je je stad al sportend een beetje schoner!


Met de (zw)erfgoedactie van Koaren leer je Antwerpen eens op een andere manier kennen. Benieuwd naar de rest van het land? Wij trekken alle registers open om jouw staycation mee vorm te geven.


Cookie-instellingen voor de beste online A.S.Adventure-ervaring

A.S.Adventure maakt gebruik van marketing, analytische en functionele cookies en vergelijkbare technologieën. Ook derden en sociale netwerken kunnen cookies plaatsen via onze website. Als je op “accepteren” klikt, ga je hiermee akkoord. Je kan voorkeuren ook wijzigen en wij slaan jouw keuze twee jaar op. Direct je keuze wijzigen? Dat kan via de cookie policy button onderaan alle pagina's.