Hoe was je wol?

Laat ons beginnen met het goede nieuws: wol is een materiaal dat in ontzettend veel verschillende soorten bestaat, maar doorgaans niet veel verzorging vraagt dankzij zijn natuurlijke vuil- en geurafstotende eigenschappen. Je kan zelfs zeggen dat het zichzelf onderhoudt dankzij de antibacteriële werking van de lanoline, een stofje dat van nature in de wolvezels zit. Je hoeft wol dus niet vaak te wassen. Toch doe je er goed aan om af en toe wat extra tijd en aandacht te besteden aan de wollen kledingstukken in je garderobe.

In de praktijk komt dat neer op je wollen kleding voldoende laten luchten, ze af en toe wassen (maar alleen wanneer het echt nodig is) en ze correct bewaren in je kleerkast. Volg je die basisregels op en respecteer je de wasinstructies op het label, dan zit je gebeiteld om je favoriete wollen items een extra lange levensduur te geven.

Geurtjes verwijderen uit wollen kleding hoeft niet veel moeite te kosten: in de meeste gevallen volstaat het om je kledingstuk goed te laten luchten aan een wasrek in de buitenlucht. Heb je die mogelijkheid niet? Dan kan je wollen kledingstukken ook in huis laten luchten in een vochtige ruimte. Bijvoorbeeld in de badkamer, net nadat je een douche hebt genomen.

Kleine vlekken pak je het best individueel aan, zodat je niet meteen het hele kledingstuk hoeft te wassen. Dat bespaart wasmiddel en water, maar zorgt er ook voor dat je kleding langer meegaat. Een dubbele winst voor het milieu dus.

Hoe je precies te werk gaat, is afhankelijk van de aard van de vlek. Meestal is het aanbevolen om vlekken zo snel mogelijk met water te behandelen en ze nadien weer droog te deppen met een propere doek. Hieronder vind je tips voor verschillende soorten vaak voorkomende vlekken die zich moeilijker laten verwijderen uit wol:

•    Cocktails: dep zachtjes op de vlek met een absorberende, pluisvrije doek om zoveel mogelijk vloeistof te verwijderen. Behandel de vlek nadien spaarzaam met een mix van 50% water en 50% schoonmaakalcohol.

•    Fruitsap of rode wijn: dep meteen na het morsen op de vlek met een mix van drie delen schoonmaakalcohol op één deel water (3:1).

•    Fruit, groenten of vruchtenconfituur: verwijder zo snel mogelijk alle fruit- of groenteresten van de kleding en laat koud water over de vlek stromen terwijl je zachtjes met een sponsje over de vlek gaat. Behandel de kleding voor met een mild, vloeibaar wasmiddel dat geschikt is voor wol, masseer het voorzichtig in, wacht enkele minuten en was het kledingstuk daarna.

•    Zwarte koffie: mix gelijke delen schoonmaakalcohol en azijn en doordrenk er een pluisvrije doek mee. Dep de vlek er voorzichtig mee in, en druk dan met een propere, absorberende doek op de vlek om ze te verwijderen uit de wol.

•    Chocolade of thee: doordrenk een pluisvrije doek met schoonmaakalcohol en volg verder de werkwijze zoals bij koffie.

•    Boter, vet of saus: schraap voorzichtig met een lepel of mes over het oppervlak van de vlek om gemorste olie of vet te verwijderen. Dep de vlek daarna voorzichtig in met een pluisvrije doek met schoonmaakalcohol.

•    Bloed: verwijder het niet ingedrongen bloed voorzichtig met een nat sponsje en dep daarna op de vlek met onverdunde azijn, gevolgd door koud water.

•    Inkt: doordrenk een pluisvrije doek met white spirit en dep ermee op de vlek. Herhaal dit meteen erna met een doek die doordrenkt is met azijn of schoonmaakalcohol.

•    Lippenstift of make-up: wrijf voorzichtig over de vlek met een pluisvrije doek gedrenkt in terpentine of vlekkenverwijderaar (spray of vloeistof). Spoel de vlek nadien met een mild zeepsopje.

Let wel op: voordat je een mengsel op de hele vlek aanbrengt, is het verstandig om het eerst te testen op een onopvallende plek. Zoals de zoom aan de onderkant van het kledingstuk of de binnenkant van een kraag.

Zitten er grote vlekken op je wollen kleding? Of geurtjes die zelfs na grondig luchten nog steeds de kop opsteken? Dan is het tijd voor de grotere middelen: een complete wasbeurt. Lees eerst de instructies van de fabrikant op het waslabel in je kleding  en houd je daar ook aan. Heb je nog wat extra richtlijnen nodig? Lees dan bovenaan in dit artikel hoe je wol het best wast. 

Vers gewassen wollen kledinguitwringen of centrifugeren is absoluut not done. Breng elk item na een wasbeurt gewoon voorzichtig weer in model en leg het plat te drogen, het liefst boven op een handdoek. Zo voorkom je dat een kledingstuk krimpt of gaat pillen door de wrijving, met een resem kleine pluisjes tot gevolg. Hou de kleding ook uit de buurt van direct zonlicht of hittebronnen.

Wol strijken is in principe niet nodig. Doe je dit toch, ga dan extreem voorzichtig te werk, want wol houdt niet van hitte. Test eerst de warmte van het strijkijzer op een klein onopvallend stukje van je kledingstuk. Houd je stoomstrijkijzer enkele centimeters boven de kleding bij het strijken, zodat de vezels mooi rechtop komen te staan. Strijk je kledingstuk best ook binnenstebuiten en probeer niet te trekken aan de stof.

Een andere optie is om een vochtige doek gebruiken. Zet eerst je strijkijzer op de laagste stand zodat het lauw aanvoelt, niet heet. Maak dan een schone, pluisvrije doek vochtig (niet doorweken!) en leg hem tussen je wollen kledingstuk en de zool van het strijkijzer. Ga nu met je strijkijzer over de doek in plaats van de trui en geniet van een rimpelloos resultaat.

Wollen kleding heeft speciale zorg nodig bij het opbergen. Zo blijft niet alleen de wol in topconditie, maar blijft ook de pasvorm in model. Met deze tips blijven je favoriete items op hun best:

•    Wollen kleding hang je niet op aan een kapstok, maar vouw je netjes op en leg je plat in de kleerkast. Zo behoudt ze haar vorm.

•    Zorg ervoor dat er geen direct zonlicht bij je wollen kledingstukken kan door ze in een ademende kledinghoes of in een kartonnen doos op te bergen. Dit voorkomt verkleuring en voorziet meteen extra bescherming tegen motten.

•    Sluit ritsen en knopen van wollen items voordat je ze opbergt.

•    Zitten er plooien in je kleding wanneer ze uit de kleerkast komt? Hang ze even op in een vochtige badkamer om ze te verwijderen.

•    Motten weren uit je wollen kledingkan door wat gedroogde lavendel, laurierblad of cederhouten mottenballen in je kleerkast te leggen.

Niet elke soort wol heeft evenveel onderhoud nodig, en ook de wasinstructies voor verschillende wolsoorten kunnen sterk uiteenlopen. Ze hebben immers allemaal een eigen karakter én specifieke kenmerken, die ook in de dagelijkse praktijk merkbaar zijn.

•    Schapenwol: de meest bekende en gebruikte wolsoort in de kledingindustrie, afkomstig van schapen. De uitstekende isolerende eigenschappen zijn de voornaamste troef.

•    Lamswol: schapenwol die afkomstig is van de eerste scheerbeurt van een schaap, tussen de zesde en twaalfde levensmaand. Zachter, elastischer en gladder dan gewone wol.

•    Merinowol: wol met erg fijne vezels, afkomstig van een van de oudste schapenrassen ter wereld: het merinoschaap. Deze wol is niet-prikkend, antibacterieel en temperatuurregulerend.

•    Alpacawol: nog zachter dan merinowol en afkomstig van de alpaca, een neefje van de lama. Holle vezels zorgen voor een prima isolatie en een licht gewicht.

•    Yakwol: deze wol wordt uitgekamd bij yaks, een grote buffelsoort uit Azië. Een sterke, lichte en prima isolerende wolsoort, die van nature bruin tot zwart is gekleurd.

•    Kasjmier: een erg zachte en luxueuze wolsoort, meestal afkomstig van de Chynagra-geit, maar ook van andere geitensoorten. De wol voelt fleeceachtig aan, prikt niet en isoleert perfect.

•    Mohair: een zijdeachtige, glanzende wolsoort die afkomstig is van jonge angorageiten (niet te verwarren met angorakonijnen). Vooral geliefd bij duurdere luxeproducten.

•    Angorawol: een donzig zachte wolsoort met een holle vezel, afkomstig van angorakonijnen. Luxueus, maar erg controversieel omwille van de dieronvriendelijke productiemethodes.

Je kan wol minder doen prikken, maar dat doe je vooral door meteen voor de juiste wolsoort te kiezen wanneer je kledingkoopt. Want hoe fijner de vezel van de wol is, hoe minder de kledij je huid zal irriteren. Dat merk je ook bij wolsoorten die erom bekend staan niet te prikken, zoals kasjmier (tot 18 micron vezeldikte), merino (tot 17 micron vezeldikte) of alpaca (tot 15 micron vezeldikte). Telkens een stuk fijner dan gewone schapenwol of scheerwol, waarvan de vezels tot 40 micron meten. Ter info: een micron of micrometer komt overeen met 1/1.000ste van een millimeter.

Hou er wel rekening mee dat haast alle wolsoorten in verschillende kwaliteiten voorkomen. De fijnste vezels zijn voorbehouden aan duurdere kledingstukken, omdat het grondmateriaal ook gevoelig meer kost. De minder fijne vezels gaan naar goedkopere kleding of naar de productie van items zoals plaids of tapijten, waarbij de zachtheid van de wol minder doorslaggevend is. Dat verklaart meteen waarom er bij twee T-shirts of truien uit dezelfde wolsoort toch een verschil in zachtheid kan zijn, en waarom je voor het ene shirt ook meer betaalt dan voor het andere.

Heb je toch een kriebeltrui gekocht en ben je op zoek naar een methode om ze zachter te maken? Dan kan je ze wassen in lauw water met een scheutje azijn, babyshampoo of een conditioner voor je haar. Spoel vervolgens je wollen kledingstuk grondig na met lauw water om ervoor te zorgen dat de conditioner volledig is verwijderd. Laat je trui plat drogen op een handdoek en geniet daarna van het resultaat.

Of stop je trui een nachtje in de diepvriezer. Het bevriezen van de trui kan helpen om de vezels tijdelijk stijver te maken, waardoor ze minder prikken. Het helpt eveneens tegen pluizen. Plaats de trui in een afsluitbare plastic zak voordat je hem in de vriezer legt om te voorkomen dat er vocht bij komt. Na verloop van tijd verkrijgt je trui waarschijnlijk weer zijn oorspronkelijke zachtheid en kan je het proces eventueel herhalen. 

Een gaatje gespot in je trui of wollen sokken? Gelukkig betekent dat niet noodzakelijk het einde voor je wollen kledingstukken:

•    De meest voorkomende manier om kleine gaatjes te herstellen in wollen items, is ze dichten met een naald en stopwol.

•    Gaten herstellen met stopwol of woolfiller is ook mogelijk bij een gebreide vest, maar niet bij fijne of platte breisels. Bij dat soort delicatere items blijft de herstelling immers zichtbaar.

•    Grotere gaten in een wollen trui of blazer kan je ook verbergen achter een patch die je kant-en-klaar koopt of – met wat handigheid – zelf maakt.

Aankloppen bij een kleermaker is een laatste mogelijkheid. Sommige experts slagen erin om gaatjes in wol onzichtbaar te herstellen. Vanwege de intensieve arbeidsuren kan dit type werk echter duur uitdraaien. Vraag dus zeker eerst een schatting aan.

Opwollen, pillen of pluizen is jammer genoeg eigen aan wollen kledij. En ook door dagelijks gebruik en wrijving, bijvoorbeeld van een rugzak, kan je wollen kledingstuk last krijgen van pluisjes. Met een hele fijne (honden)kam kan je de pluisjes er normaal gezien gewoon afborstelen. Of gebruik een pluisjesscheerapparaat om ze voorzichtig weg te ‘scheren’. Pas wel op dat je de wol niet beschadigt! Stop je jouw wollen kleding in de wasmachine, let er dan op dat je ze niet samen met pluizige stoffen, zoals badhanddoeken, in de trommel steekt. Ook papieren zakdoekjes kunnen een echt slagveld veroorzaken.